มีไฟฟ้าใช้แล้วในที่สุด

ปัจจุบันยังมีผู้คนทั่วโลกประมาณ 1.2 พันล้านคนที่ไม่สามารถเข้าถึงไฟฟ้าได้ ไมโครกริดสามารถนำพลังงานไปสู่พื้นที่ห่างไกลที่สุด โดยใช้แหล่งพลังงานหมุนเวียนเพื่อให้เกิดโซลูชันที่เป็นกลางทางคาร์บอนและยั่งยืน โดย Upper Blinkwater ในแอฟริกาใต้เป็นตัวอย่างต้นแบบของแนวทางนี้

เมื่อ Neliswa Gaju ต้องการติดตามข่าวสารของโลก เธอเพียงแค่เดินไปที่ห้องนั่งเล่นแล้วเปิดโทรทัศน์ ฟังดูอาจเป็นเรื่องธรรมดา หรือกิจวัตรที่เรียบง่าย แต่สำหรับเธอแล้ว นี่ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยเลย เพราะ Neliswa อาศัยอยู่ใน Upper Blinkwater ซึ่งตั้งอยู่ใน Eastern Cape ห่างจาก Port Elizabeth ไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ Port Elizabeth ราว 200 กิโลเมตร หมู่บ้านเล็ก ๆ แห่งนี้มีประมาณ 70 ครัวเรือน และมีความห่างไกลจนไม่เคยเชื่อมต่อกับโครงข่ายไฟฟ้าแห่งชาติ
เป็นเวลานานที่ที่นี่ไม่มีไฟฟ้าใช้ จนกระทั่งในปี 2020 ได้มีการติดตั้งโครงข่ายไฟฟ้าขนาดเล็กแบบอิสระ หรือที่เรียกว่า “ไมโครกริด” ขึ้น โครงการนี้เป็นความร่วมมือของหลายบริษัทและองค์กร โดยริเริ่มจาก Eastern Cape Province และ Lower Saxony เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนในพื้นที่ห่างไกล

หญิงชาวแอฟริกาใต้กำลังอุ้มทารกอย่างมีความสุขในหมู่บ้านชนบท

ตอนนี้ทุกอย่างง่ายขึ้นแล้ว

“ชีวิตในสมัยพ่อแม่ของเรานั้นยากลำบากมากจริง ๆ” Neliswa Gaju กล่าว
“ตอนนั้นเราต้องใช้ไฟในการทำอาหาร แม้แต่น้ำอุ่นก็ต้องต้มน้ำด้วยไฟ ทุกเช้าต้องตื่นแต่เช้ามาทำสิ่งเหล่านี้ อาหารทุกอย่างก็ทำด้วยไฟทั้งนั้น แม้แต่แสงสว่างตอนกลางคืนก็ต้องใช้เทียนและน้ำมันพาราฟิน” “แต่ตอนนี้ ทุกอย่างเปลี่ยนไปแล้ว ทุกอย่างง่ายขึ้นมาก! เราสามารถใช้ไฟฟ้าในการทำอาหาร รีดผ้า ใช้ตู้เย็น เครื่องซักผ้า มีไฟฟ้าให้แสงสว่าง และมีโทรทัศน์ เราสามารถดูทุกอย่างได้ แม้กระทั่งจากต่างประเทศ”

พนักงานกำลังใช้งานคอมพิวเตอร์ภายในโรงไฟฟ้า เพื่อควบคุมและติดตามการดำเนินงานของระบบพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ

Desmond Mabilo

ไมโครกริดใน Upper Blinkwater ประกอบด้วยองค์ประกอบหลัก 3 ส่วน ได้แก่ ระบบโซลาร์เซลล์ (75 kWp) เครื่องกำเนิดไฟฟ้าดีเซล และระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี “โครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะนี้ถูกเชื่อมต่อและควบคุมโดย ส่วนประกอบจาก Siemens Desmond Mabilo จาก Siemens Smart Infrastructure ซึ่งมีส่วนร่วมในการติดตั้งระบบ อธิบายว่า
“ระบบ SICAM Microgrid Controller ทำหน้าที่ควบคุมแหล่งพลังงานต่าง ๆ (โซลาร์เซลล์ เครื่องกำเนิดไฟฟ้าดีเซล และแบตเตอรี่) ขณะที่โมดูล load-shedding จะช่วยให้การใช้ไฟฟ้ามีประสิทธิภาพสูงสุด ด้วยระบบนี้ เราสามารถมั่นใจได้ว่าแต่ละครัวเรือนจะมีพลังงานเพียงพอสำหรับการใช้งานพื้นฐาน เช่น ชาร์จโทรศัพท์มือถือ ใช้โทรทัศน์พร้อมจานดาวเทียม และกาต้มน้ำไฟฟ้า นอกจากนี้ ยังมีเครื่องซักผ้าส่วนกลางสำหรับชุมชน และเครื่องจักรเชิงพาณิชย์บางส่วนอีกด้วย”

โซลูชันที่ยั่งยืน

“เครื่องกำเนิดไฟฟ้าดีเซล ซึ่งแน่นอนว่าไม่ใช่พลังงานที่ยั่งยืน จะถูกใช้งานเฉพาะในกรณีที่ระบบโซลาร์เซลล์ไม่สามารถทำงานได้ และแบตเตอรี่กักเก็บพลังงานหมดแล้วเท่านั้น” Desmond Mabilo กล่าว
“ในช่วงสามปีที่ผ่านมา Upper Blinkwater ในแอฟริกาใต้ สามารถผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 90% จากพลังงานแสงอาทิตย์ (photovoltaics) เพื่อให้สามารถพัฒนาได้ดียิ่งขึ้นในอนาคต เรามีแผนที่จะผสานเครื่องกำเนิดไฟฟ้าพลังลมขนาดเล็กเข้ากับระบบไมโครกริดด้วย จากการวิเคราะห์พบว่าพื้นที่แห่งนี้มีศักยภาพด้านพลังงานลมเพียงพอ ดังนั้น เราคาดว่าในอนาคตจะต้องใช้เครื่องกำเนิดไฟฟ้าดีเซลเพียงเล็กน้อยมาก และจะสามารถจ่ายไฟฟ้าให้กับครัวเรือนได้ด้วยพลังงานสะอาดอย่างยั่งยืนเกือบทั้งหมด”

โอกาสที่จะหลีกหนีจากความยากจน

“มันน่าทึ่งมากที่ได้เห็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น เพียงแค่มีไฟฟ้าเข้าถึง” Tshibvumo Sikhwivhilu ผู้ร่วมก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Lamo Solar กล่าว
“ตอนที่เรามาที่นี่ครั้งแรก ชุมชนเล็ก ๆ แห่งนี้แทบไม่มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจเลย การค้าส่วนใหญ่ยังคงเป็นการแลกเปลี่ยนสินค้า (barter) แต่หลังจากผ่านไปสี่ปี เราประหลาดใจกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ตัวอย่างเช่น มีช่างไม้ในท้องถิ่นที่สามารถผลิตเก้าอี้และโต๊ะโดยใช้พลังงานหมุนเวียน และนำไปจำหน่ายได้ เก้าอี้เหล่านี้อาจดูเหมือนเป็นเพียงสิ่งของธรรมดา หรือแค่เฟอร์นิเจอร์สำหรับนั่ง แต่ผลกระทบของมันลึกซึ้งกว่านั้นมาก เพราะโรงเรียนและเด็ก ๆ สามารถมารวมตัวกันนั่งเรียนในสถานที่ที่สะดวกสบาย ไม่ต้องนั่งเรียนใต้ต้นไม้อีกต่อไป นี่คือก้าวเล็ก ๆ ที่ช่วยให้พวกเขาหลุดพ้นจากวงจรความยากจน”

ทางออกสำหรับหมู่บ้านหลายแห่ง

Upper Blinkwater ไม่ใช่กรณีเดียว ในจังหวัด Eastern Cape ของแอฟริกาใต้เพียงแห่งเดียว ก็มีหมู่บ้านชนบทประมาณ 25% ที่ยังไม่ได้เชื่อมต่อกับโครงข่ายไฟฟ้า ทั่วโลกยังมีผู้คนราว 1.2 พันล้านคนที่ไม่มีไฟฟ้าใช้ ซึ่งทำให้พวกเขาถูกจำกัดโอกาสในการใช้ชีวิต การค้า และการสื่อสาร ไมโครกริดจึงเป็นทางออกที่ช่วยสร้างโอกาสใหม่ให้กับผู้คนเหล่านี้ พร้อมทั้งเป็นโซลูชันที่ยั่งยืน
Neliswa กล่าวว่า: “ข่าวในแอฟริกาใต้เต็มไปด้วยรายงานเรื่องไฟฟ้าขาดแคลน หลายคนบ่นเกี่ยวกับ load shedding (การตัดไฟชั่วคราวจากภาระโหลดเกิน) แต่เราไม่มีปัญหานั้นใน Upper Blinkwater ไฟฟ้าของเรามีความเสถียร”

Aenne Barnard, สิงหาคม 2023

ชายชาวแอฟริกาใต้ยืนอยู่ภายในระบบไมโครกริดของชุมชน

Tshibvumo Sikhwivhilu

มีไฟฟ้าใช้แล้วในที่สุด

ตอนนี้ทุกอย่างง่ายขึ้นแล้ว

โซลูชันที่ยั่งยืน

โอกาสที่จะหลีกหนีจากความยากจน

ทางออกสำหรับหมู่บ้านหลายแห่ง

งานวิจัยและเทคโนโลยีที่น่าทึ่ง