Ziekenhuis optimaliseert energieverbruik met digital twin-technologie

Door de energietransitie zijn de afgelopen jaren veel hernieuwbare energiebronnen op het elektriciteitsnet aangesloten. Daardoor stroomt energie minder voorspelbaar door het net en fluctueert de prijs op basis van vraag en aanbod. In 2025 was 57% van de in Nederland verbruikte energie afkomstig uit hernieuwbare bronnen. Dit aandeel vlakt af, omdat vraag en aanbod onvoldoende op elkaar zijn afgestemd. We spelen hierop in met Energy Flexibility Services. “Hierbij bekijken we eerst samen met klanten hoe zij optimaal gebruik kunnen maken van de flexibiliteit die al in hun energiesysteem aanwezig is”, legt Jeroen Bakker uit die klanten helpt bij het flexibiliseren van hun energiesystemen. “Vervolgens helpen we die flexibiliteit te vergroten en te optimaliseren.”

In de energiecentrale van het MST staan twee warmtekrachtkoppelingen (WKK’s) die warmte opwekken uit gas. Ze draaiden het hele jaar door, zonder inzicht in wat de actuele warmtebehoefte was. Hierdoor ging veel warmte verloren omdat deze niet volledig werd benut. In 2023 bouwden we een digital twin van het fysieke energiesysteem om te onderzoeken welke optimalisaties mogelijk waren. De twin werd gevoed met data uit het veld. “Uit de simulatie bleek dat het helemaal niet nodig was om beide WKK’s continu te laten draaien”, zegt Kuno Kamstra, adviseur duurzaamheid en energie bij het MST. “Inmiddels staat de ene WKK uit, terwijl de tweede alleen werkt wanneer dat nodig is.”

Het digital twin-model, BEOS genaamd (Building Energy Optimization System), werd begin 2025 op een server bij het MST geplaatst, zodat het kon leren van actuele data van energiemeters. Sinds augustus 2025 stuurt het live de gasmotoren aan. De efficiëntie van de WKK’s is gestegen van 67% naar 89%, doordat overproductie van warmte niet meer voorkomt. De CO₂-emissies zijn al behoorlijk gedaald en ook de energiekosten zijn flink verminderd. Kamstra: “Het model reageert automatisch op veranderingen in de energiemarkt. De energiebelasting op WKK-gas stijgt sinds 2025 elk jaar. Vroeger moesten we handmatig berekenen of het nog rendabel was om de motoren te laten draaien. Dat doet het model nu volledig voor ons, wat tijd bespaart en de kosten drukt. Op termijn gaan we inkoppelen op het stadswarmtenetwerk. In 2035 willen we volledig van het gas af zijn, maar tot die tijd willen we onze gasmotoren optimaal laten draaien.”

De simulatie laat zien dat het MST door het energiesysteem autonoom aan te sturen de emissies met 35% kan reduceren en 15% op energie kan besparen. Het MST kan nog meer besparen door over te stappen van een vast naar een dynamisch energiecontract. "We zitten nog tot 2028 aan het huidige contract vast. Daarna overwegen we een overstap naar een variabel elektriciteitscontract," zegt Kuno. "Voor gas willen we dat niet, omdat de gasprijs plotseling flink kan stijgen. Het mooie van de digital twin is dat je diverse scenario's kunt doorrekenen. We gaan het model ook gebruiken om bijvoorbeeld de inzet van een extra warmtepomp te simuleren. Jeroen voegt toe: "Het scenario dat het meest bespaart op kosten, reduceert niet noodzakelijkerwijs ook de meeste CO2-uitstoot. Daarom is het essentieel om vooraf duidelijk je doel te bepalen: wil je primair besparen op kosten, op uitstoot of op beide?"

Na de warmtevoorziening wil het MST in een tweede fase ook de koeling autonoom aansturen. Een mooi neveneffect, aldus Kuno, is dat ziekenhuismedewerkers steeds vaker zelf met initiatieven komen om de duurzaamheid te verbeteren. “Vroeger hing naast elke deur een sticker met ‘licht uit’. Men deed dat vaak niet, omdat men dacht dat de schoonmaker het wel zou doen, maar die komt slechts één keer per dag. Nu komen mensen zelf met besparingstips en zetten ze bijvoorbeeld spontaan apparaten uit als ze niet nodig zijn. Dat geldt vooral voor apparaten die je snel weer kunt opstarten. Het is mooi om te zien hoe dit initiatief leeft.”

July 2026