Deze afbeelding toont het BovenIJ ziekenhuis

BovenIJ ziekenhuis kiest voor slimme, risicogestuurde brandveiligheid

De nieuwe, verregaand gedigitaliseerde brandmeldinstallatie (BMI) van het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam zorgt voor betrouwbare meldingen en daarmee voor rust in het ziekenhuis. De installatie is volledig geïntegreerd in de bedrijfshulpverlening en opent de weg naar voorspellend onderhoud.

Willy Frits, teamhoofd algemene techniek, vindt het belangrijk dat de afdeling Algemene Techniek van het BovenIJ zelf de regie houdt. Hij ontwikkelde samen met de bouwcoördinator, de manager Facilitair bedrijf en ingenieursbureau Promaint een meerjarenonderhoudsplan en standaardbestekken voor het uniform uitvoeren van projecten. TD’ers worden vanaf het begin bij projecten betrokken, zodat zij installaties kunnen onderhouden en de kennis binnen het ziekenhuis blijft. “Bij storingen en incidenten moeten wij binnen het eerste halfuur zelf garanderen dat het primaire proces blijft draaien”, licht Frits toe. “Daarom willen we niet té afhankelijk zijn van externe partners en is het essentieel dat we onze eigen systemen goed kennen.”

Loze meldingen

De vorige brandmeldcentrales in het ziekenhuis veroorzaakten veel loze meldingen, wat leidde tot onrust en meldingsmoeheid. Medewerkers bleven bij een alarm steeds vaker zitten, in de veronderstelling dat er toch niets aan de hand was. Frits: “Het hercertificeren van onze BMI dreigde een kostbaar en complex traject te worden, zonder garantie op succes.” Het BovenIJ is een van de 14 Amsterdamse zorginstellingen die, samen met Brandweer Amsterdam-Amstelland, het Convenant Brandveiligheid in de Zorg hebben ondertekend. Dit markeert de start van een risicogestuurde aanpak om de brandveiligheid verder te verbeteren. “Dat was voor ons de aanleiding om de installatie eerder te vervangen, ook al was deze financieel nog niet afgeschreven. We hebben gekozen voor Siemens vanwege hun slimme technologie.”

Onze huidige melders kunnen op afstand nauwkeurig worden afgesteld om nodeloze meldingen te voorkomen. Dat maakt het alarmeringsniveau betrouwbaarder.

Willy Frits, teamhoofd algemene techniek, BovenIJ ziekenhuis

Meldingen via app verifiëren

Image BovenIJ hospital Willy Frits and Eric Hendrikman

Willy Frits, teamhoofd algemene techniek van BovenIJ en Eric Hendrikman, projectmanager fire safety bij Siemens voor de nieuwe brandmeldinstallatie.

Siemens introduceerde binnen het BovenIJ de Fire Connect-app. Bij een brandmelding wordt eerst een selecte groep bedrijfshulpverleners (BHV) en TD-medewerkers als voorverkenners gealarmeerd. Ze zien in de app in welke ruimte een melder is afgegaan en kunnen de situatie ter plaatse gaan beoordelen. Onterechte meldingen kunnen via de app worden gereset, waarbij geofencing garandeert dat dit alleen kan worden gedaan door TD’ers en BHV’ers die zich in het ziekenhuis bevinden. Bij een echte melding wordt een handbrandmelder geactiveerd, waarna ook de andere BHV’ers worden opgeroepen en een eventuele ontruiming start. “Door te werken met deze ‘verkenners’ beperken we de overlast en kan ons zorgpersoneel zich volledig richten op zorgtaken”, zegt Frits.

Siemens monitort alle data van de BMI in de cloud en ziet aan de achterkant alarmniveaus die in het ziekenhuis zelf nog niet opvallen. Zit een melder dicht tegen een alarmdrempel, dan wordt meteen onderzocht wat de oorzaak is. “Vroeger hadden we vaak loze meldingen , bijvoorbeeld door stoom in de centrale keuken of bij het vernevelen van astmapatiënten”, vertelt Frits. “Onze huidige melders kunnen door Siemens op afstand nauwkeurig worden afgesteld om dit te voorkomen. Dat maakt het alarmeringsniveau betrouwbaarder. We zijn continu met elkaar in gesprek om dit verder te verbeteren. We voorkomen hiermee ook dat de brandweer minimaal twee keer per jaar langs moet komen om te controleren. De verantwoordelijkheid voor brandveiligheid ligt steeds meer bij de eindgebruiker.”

Boven de standaard

Vanuit dit verantwoordelijkheidsgevoel heeft het BovenIJ, parallel aan de vernieuwing van de BMI, ook het brandveiligheidsbeleid herzien. Brandveiligheid gaat immers verder dan alleen de installatie. Volgens bijlage C van de NEN 2535 moeten deuren bij een brandalarm automatisch sluiten om rook- en vlamverspreiding te voorkomen. Op verzoek van Frits sluiten nu alleen de deuren op de betreffende afdeling, in plaats van alle deuren zoals voorheen. Daarnaast kreeg het ziekenhuis goedkeuring van de inspectie voor een gedeeltelijke afwijking van de norm: de magneten van hermetische deuren in het OK-complex worden bij een brandmelding niet automatisch spanningsloos gemaakt. Dit voorkomt dat mensen mogelijk niet meer veilig naar buiten kunnen. Frits: “Hermetische deuren zijn zwaar, niet iedereen kan ze handmatig openen. Daarom hebben we ervoor gekozen ze niet spanningsloos te maken. De norm geeft het minimale niveau voor brandveiligheid aan, maar vanuit patiëntveiligheid maken wij soms andere afwegingen en gaan we een stap verder. Zo hebben we in de operatiekamers flitslampen geplaatst om de chirurg te waarschuwen bij een alarm. Op die manier voorkomen we dat tijdens een operatie een BHV’er binnenkomt om te melden dat er brand is.”

Geen overlast

Tijdens de ombouw van de BMI mocht geen overlast ontstaan voor zorgpersoneel en patiënten. Daarbij was Siemens vanaf de opdrachtverstrekking verantwoordelijk voor zowel de oude als de nieuwe installatie. “We hebben de bestaande melders stap voor stap vervangen”, zegt Eric Hendrikman, projectmanager fire safety bij Siemens. “Eerst vijf per dag, daarna tien en uiteindelijk meer. Vooraf goed nadenken en plannen en uitvoeren in partnership is belangrijk, anders veroorzaakt het veel overlast. We hebben eerst pilots gedaan om onze aanpak te testen.”

Certificering

De BMI is in maart 2025 gecertificeerd. Voor Frits is dat een kwaliteitsbewijs en de beloning voor het harde werk van zowel het BovenIJ als van Siemens. “We wisten dat het een grote klus zou worden. Brandveiligheid zit in veel deelinstallaties die eerst ontvlochten moesten worden. Bij brand op de eerste verdieping mag de lift daar bijvoorbeeld niet heen en moet de toegangscontrole op deuren tijdelijk uit. Maar wat doe je met de toegangscontrole van medicijnkasten? Daarover moesten we duidelijke afspraken maken.” Ook bij toekomstige projecten, zoals verbouwingen, blijft Siemens betrokken om te controleren of brandveiligheid goed wordt meegenomen. Frits: “Zo houden we samen het hoge brandveiligheidsniveau vast. Uiteindelijk staat voor mij één ding voorop: de veiligheid van zorgverleners en patiënten.”

Disturbance Free Testing

Eén jaar na de oplevering heeft Siemens alle melders op de conventionele manier getest: met een teststok. Met de verdere uitrol van digitale diensten stapt het ziekenhuis over op Disturbance Free Testing (DFT), waarbij melders zichzelf testen. Dit verstoort het primaire proces minder. Hendrikman: “Via een rapportage kunnen we aantonen welke melders zijn getest en hoe ze presteerden. Het inspectiebureau hoeft daardoor niet alles volledig te controleren, maar slechts een deel, waardoor de inspectietijd flink verkort wordt.”

Risicogestuurd beveiligen

De nieuwe BMI is een paradepaardje van eigentijdse brandbeveiliging. “Vroeger monteerde je een melder en was je klaar”, zegt Hendrikman. “Nu geeft de melder intelligentie terug. Hierdoor werken we samen ook conform het convenant Brandveiligheid in de Zorg toe naar risicogestuurde brandveiligheid: niet statisch, maar proactief en gericht op continu verbeteren. De digitale mogelijkheden openen ook de weg naar voorspellend onderhoud.”

Nog niet af

April 2026